Bisschoppelijk-Synodaal
Organisatie bisdommen
De kerk kent twee bisdommen: Utrecht en Haarlem.
De bisschoppen delen hun bestuursbevoegdheid met een vertegenwoordiging van geestelijken en leken in het zogeheten Collegiaal Bestuur.
Daarnaast bestaat de Synode, waarin vertegenwoordigers van parochies en van de geestelijken zitting hebben, en die in de loop der jaren steeds meer beslissende bevoegdheden heeft gekregen.
Verkiezing bisschop
De manier waarop de bisschop van Haarlem in april 2008 werd gekozen geeft goed weer in hoeverre hun door de parochies gekozen en afgevaardigde synodaal vertegenwoordigers invloed hebben op de verkiezing van de bisschop van hun diocees.
Column van mgr. Glazemaker (uit 2002)
Min of meer democratisch
Na een bisschopsverkiezing merkte een rooms-katholiek op: wat goed dat jullie een democratische kerk zijn.
Dat is aardig bedoeld, maar ik moest dat toch een beetje corrigeren. Immers eigen bisschoppen kiezen betekent nog niet dat de meerderheid van het kerkvolk het voor het zeggen heeft, alsof bisschoppen en priesters temidden van de andere kerkleden geen eigen verantwoordelijkheid hebben.
De synode waarin allen samenkomen om zich over het beleid te beraden is dan ook geen parlement, al zijn de verantwoordelijke bestuurders daar te ondervragen door de synodalen en kunnen deze laatsten via het in stemming brengen van voorstellen en moties hun visie en adviezen kenbaar maken. Zelfs de jaarlijkse begroting van de landelijke kerk is thans aan de goedkeuring der synode onderworpen.
Kerkelijk bestuur
Democratische elementen zijn ons inderdaad niet vreemd in ons kerkelijk bestuur en in die zin wordt het mijns inziens tijd om - zoals eerder betoogd - leken in de synode hun eigen vertegenwoordigers in de kiescolleges van de bisdommen te laten kiezen in plaats van hun huidige benoeming na selectie door het Collegiaal Bestuur.
Je kunt ook zeggen: het gaat in de kerk om meer dan democratie, want zij is geen door mensen georganiseerd instituut maar een door God samengeroepen gemeenschap. Zo'n verheven uitspraak kan evenwel misbruikt worden om het debat uit de weg te gaan of leken monddood te maken.
Synode betekent woordelijk: samen de weg gaan. Het is een samen optrekken van meerderheden en minderheden, van mensen met visioenen en aarzelende zoekers, van financieel sterken en minder draagkrachtigen, ieder met haar of zijn gaven gestalte gevend aan de saamhorigheid der diverse geledingen. Zulk een samen-kerk-zijn had het recente internationale congres in Praag voor ogen toen in een resolutie uitgesproken werd dat de bisschoppelijk-synodale structuur (een woord dat mijn P.C. nog moest leren) kenmerkend moet blijven voor het oud-katholicisme in deze tijd.
= top =
Synodale omgang
Uit de tekst wordt overigens duidelijk dat dan niet kan worden volstaan met er op te wijzen dat wij een synode hebben die jaarlijks bijeen komt. Het gaat immers om een synodale omgang met elkaar op alle niveaus en in alle geledingen, landelijk en internationaal, in bisdom, regio en parochie.
RKK-bisschoppen
Kardinaal Simonis hoorde ik tijdens de parlementsverkiezingen voor de radio zeggen: gelukkig worden bij ons de bisschoppen niet gekozen; dat geeft alleen maar narigheid.
En toen bisschop Muyskens het 150 jaar van het bisdom Breda wilde gaan vieren met een bisdom-synode werd hem te verstaan gegeven dat hij dat woord maar beter niet in de mond kon nemen. De kardinaal vergat dat het droppen van bisschoppen vanuit het Vaticaan in diverse bisdommen ook nog al wat narigheid heeft opgeleverd, zozeer zelfs dat enkele benoemde bisschoppen het hazenpad moesten kiezen.
OKK-bisschoppen
Laten wij overigens toegeven dat bisschopsverkiezingen ook bij ons niet steeds gladjes verlopen, zoals blijkt uit het feit dat in heden en verleden de rechtmatigheid van een keuze door anderen werd aangevochten, terwijl de synode van de Pools Nationale Katholieke Kerk in Amerika vier jaar geleden geen bisschop kon kiezen omdat geen der kandidaten de vereiste twee-derde meerderheid van de stemmen haalde. Maar gaat het zoveel anders als er een paus gekozen moet worden?
Synodaliteit is niet een begrip dat alle spanningen bij toverslag opheft. Niet elk beraad leidt tot eenduidige uitspraken, zoals we ons wellicht herinneren van het debat rondom de plaatsing van kruisraketten of het beraad en de stemming over de ambtswijding voor vrouwen.
Synodale weg
De synodale weg vraagt om met het geduld van de liefde en het uithoudingsvermogen van het geloof met elkaar in debat gaan, en aandachtig met elkaar te spreken zonder met elkaar te breken.
Er zijn protestanten die menen dat die uitdrukking "bisschoppelijk-synodaal" een innerlijke tegenstrijdigheid bevat; het is of het een of het ander, zeggen zij.
Aan ons de opdracht om gaandeweg in deze eeuw opnieuw duidelijk te maken dat bisschoppen er juist zijn om kerken op die synodale weg te leiden en voor te gaan.
A.J. Glazemaker (emeritus aarts-bisschop van Utrecht)
Bron: "De Oud-Katholiek" - jaargang 118, november 2002; nr. 2772.
Pelikaan die haar jongen voedt met haar bloed (afgebeeld in de Enkhuizer parochiekerk)
